بدتر شدن وضعیت اقلیت‌های دینی در ایران؛ تلاش ایران‌وایر برای آگاهی‌رسانی

جدیدترین گزارش‌های آزادی ادیان و مذاهب در دنیا نشان می‌دهند که شرایط اقلیت‌های دینی و مذهبی در جمهوری اسلامی ایران بدتر از سال‌های اخیر شده است. «ایران‌وایر» در ادامه تلاش‌های خود برای رفع نابرابری دینی، طی یک سال گذشته نیز مشکلات اقلیت‌های دینی و مذهبی را بازتاب داده و با مشارکت جمعی از اقلیت‌ها، به آگاهی‌رسانی پرداخته است.
اوضاع اقلیت‌های دینی در یک سال اخیر

در یک سال گذشته، بسیاری از پیروان دین بهایی تنها به خاطر عقیده دینی خود احضار، بازداشت، محاکمه و به زندان محکوم شده‌اند. حکومت جمهوری اسلامی فقط در شیراز، ۲۶ شهروند بهایی را در مجموع به ۸۵ سال زندان، تبعید و ابطال گذرنامه محکوم کرده‌ است.

سرکوب‌ها تنها منحصر به شیراز نبوده‌اند، در بسیاری از شهرهای ایران نیز بهاییان مورد آزار و سرکوب قرار گرفته‌اند.

«آنتونیو گوترش»، دبیرکل سازمان ملل متحد در گزارش سالانه خود به شورای حقوق بشر این سازمان، در مورد شرایط حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران که روز ۱۶ ماه جون ۲۰۲۱ (برابر با ۱۸ شهریور ۱۴۰۱) منتشر شد، به این فشارها اشاره کرده و موارد مصادره اموال بهاییان را نیز برشمرده است.

پیش از او، «جاوید رحمان»، گزارش‌گر ویژه سازمان ملل متحد در گزارشی که در تاریخ ۱۳ ژانویه ۲۰۲۱ (۲۳ دی ۱۴۰۰) تهیه و تنظیم شده، به نقض فاحش حقوق اقلیت‌های دینی و مذهبی در ایران ابراز نگرانی کرده بود.

«ایران‌وایر» پیش‌تر این اخبار را پوشش داده است و به تهیه و انتشار گزارش در مورد شرایط اقلیت‌های دینی در ایران ادامه خواهد داد.

شما هم اگر خبر مستندی در این زمینه دارید، آن را از طریق ایمیل adyan@iranwire.com با ما در میان بگذارید.

قوانین جمهوری اسلامی ایران و چشم‌انداز آتی

اصل سیزدهم «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران» غیر از اسلام، تنها ادیان زرتشتی، کلیمی و مسیحی را به رسمیت می‌شناسد و پیروان این ادیان، تنها اقلیت‌های دینی شناخته می‌شوند که در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آیین خود عمل می‌کنند.

اصل دوازدهم قانون اساسی نیز دین اسلام و مذهب «جعفری اثنی‌عشری» را رسمی می‌داند و مذاهب دیگر اسلام را، اعم از حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی و زیدی، دارای احترام کامل برشمرده است.

این دو اصل در عمل بسیاری از ایرانیان را که پیرو ادیان غیرمصرح در قانون اساسی‌ هستند، به رسمیت نمی‌شناسند. بهاییان، یارسان‌ها، منداییان، خداناباوران و ندانم‌گرایان از بسیاری از حقوق اساسی خود محرومند و در صورت بیان عقیده، حتی از تحصیل در دانشگاه‌ها نیز محروم می‌شوند.

فشار بر اقلیت‌ها تنها شامل پیروان ادیان غیررسمی نمی‌شود، یهودستیزی، فشار بر مسیحیان ارمنی و آشوری برای نپذیرفتن نوکیشان مسیحی در کلیساها و خودداری از صدور مجوز ساخت مسجد برای مسیحیان اهل سنت هم بخشی از این فشارها محسوب می‌شوند.

طی یک سال گذشته، طرح‌هایی برای محدود کردن هر چه بیشتر آزادی اقلیت‌ها به فضای قانون‌گذاری ایران راه یافتند. «طرح الحاق موادی به کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده) در خصوص اهانت به ادیان و مذاهب قانونی و اقوام ایرانی» که اردیبهشت ۱۳۹۹ در مجلس شورای اسلامی تصویب شده بود، در روز ۱۵ بهمن همان سال به تایید شورای نگهبان رسید و روز ۳۰ بهمن‌ برای اجرا ابلاغ شد.

این قانون، مجازات‌های سنگینی بر آن‌چه توهین به «ادیان الهی مصرح در قانون اساسی» خوانده است، اعمال می‌کند. از سوی دیگر، مجازات‌های سنگینی را برای ایجاد «فرقه»، «گروه»،‌ «جمعیت» و مانند آن‌ها یا از راه «شیوه‌های کنترل ذهن و القائات روانی»،‌ مرتکب اعمالی هم‌چون «فعالیت آموزشی و یا تبلیغی انحرافی مغایر و یا مخل به شرع مقدس اسلام» و یا «طرح ادعاهای واهی و کذب در حوزه‌های دینی و مذهبی از قبیل ادعای الوهیت» شود، وضع شده است.

تجربه‌های پیشین نشان می‌دهند که دورنمای شفافی برای حل مشکل تبعیض بین پیروان ادیان مختلف در ایران، از طریق تغییر قانون موجود نیست. هیچ لایحه جدیدی در این راستا در دستور کار مجلس شورای اسلامی قرار ندارد و دولت کنونی نیز پیشنهاد خاصی در این باره ارایه نکرده است. حتی دولت‌هایی که میانه‌رو نامیده می‌شدند، نتوانستند به‌رغم شعارهای فراوان، در عمل گام مهمی برای رفع نابرابری بردارند؛ برای مثال، دولت «حسن روحانی» که از آن به عنوان دولتی میانه‌رو یاد می‌شود، در اوایل کار خود، «علی یونسی» را به سمت دستیار ویژه رییس‌جمهوری در امور اقوام و اقلیت‌ها گمارد. ترمیدا «ساهی زهرونی»، یکی از روحانیون مندایی که به همراه جمعی از بزرگان این دین با علی یونسی ملاقات کرده بود، در گفت‌وگویی با «ایران‌وایر» گفت سرانجام نتیجه گرفته که رسیدگی به امور منداییان و تحقق وعده‌های داده‌ شده در آن دولت نیز غیرممکن است و تصمیم به ترک ایران گرفت.

عمدتا در دولت‌های موسوم به تندرو، حتی این میزان از شعار توجه به اقلیت‌ها نیز وجود ندارد و انتظار نمی‌رود که دولت «ابراهیم رئیسی» عزمی جدی برای رفع تبعیض دینی داشته باشد.

تغییرات در قوه قضاییه که روسای آن با حکم مستقیم رهبر جمهوری اسلامی منصوب و عمدتا از تندروترین روحانیون حاکم انتخاب می‌شوند نیز دورنمای درخشانی ندارند. «غلامحسین محسنی اژه‌ای» که هم‌اکنون به ریاست این قوه منصوب شده، متهم به نقض حقوق بشر است و از سال ۱۳۹۰ در فهرست تحریم اتحادیه اروپا قرار دارد.

تلاش ایران‌وایر برای برابری حقوق اقلیت‌های دینی و مذهبی

«ایران‌وایر» تلاش می‌کند تا از طریق پوشش خبرهای مربوط به اقلیت‌ها، ارایه مشاوره‌های حقوقی، معرفی چهره‌های برجسته اقلیت دینی در ایران، هم‌اندیشی از راه برگزاری وبینارهای تخصصی، جذب مشارکت شهروندان و هم‌چنین تارنمای تخصصی «اطلس ادیان ایران»، مسایل مربوط به پیروان ادیان اقلیت را مطرح کند.

اگر شما هم در معرض تبعیض‌های دینی و مذهبی بوده‌اید، می‌توانید آن را گزارش کنید

حقوقی

ما تلاش کرده‌ایم تا با کمک حقوق‌دانان و وکلای دادگستری، به پرسش‌های حقوقی اقلیت‌ها پاسخ دهیم. تعدادی از این پرسش‌وپاسخ‌ها در سایت «ایران‌وایر» منتشر شده‌اند.

در ماه‌های اخیر، برخی موضوعات کلیدی مربوط به اقلیت‌ها با شرح حقوقی مفصل‌تری مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. انتشار این سلسله پرسش‌ و پاسخ‌ها ادامه دارد. اگر شما هم درباره حقوق اقلیت‌های دینی و مذهبی در ایران پرسشی دارید، می‌توانید با ایمیل adyan@iranwire.com تماس بگیرید و آن را مطرح کنید.

علاوه بر آن، نقض حقوق اقلیت‌ها در مقاله‌هایی جداگانه مورد بررسی دقیق‌تر حقوق‌دانان قرار گرفته‌ است.

چهره‌ها

اعضای جامعه اقلیت‌های دینی ایران در طول تاریخ خدمات بزرگ و برجسته‌ای به فرهنگ، هنر و دانش ایران داشته‌اند. معرفی این چهره‌ها به مردم، بخشی از برنامه «ایران‌وایر» است.

در این مجموعه متنوع می‌توانید با چهره‌هایی آشنا شوید که هر کدام سهم بزرگی در ساختن ایران داشته‌اند.

سلسله مطالب مربوط به چهره‌های برجسته اقلیت کماکان به‌روز می‌شود. شما هم اگر با زندگی و شرح حال این چهره‌ها آشنایی دارید و فکر می‌کنید که جای آن‌ها در این پروژه خالی‌ است، با «ایران‌وایر» تماس بگیرید، پیشنهاد دهید و ما را در تنظیم این مجموعه یاری کنید.

روایت‌های تاریخ معاصر، پزشکان، شهدا و افرادی که اعدام شدند

یکی از تولیدات «ایران‌وایر» در این پروژه، سلسله مقاله‌های تحقیقی در مورد پزشکان و کادر درمانی بهایی است که در سال‌های پس از انقلاب از کار خود اخراج، بازداشت، آزار، شکنجه یا اعدام شدند. بسیاری از این پزشکان جلای وطن کرده‌اند. جای آن‌ها برای خدمت به هم‌وطنان‌ خود، به‌ویژه در زمانی که همه‌گیری بیماری کووید-۱۹ جان ایرانیان را می‌گرفت، خالی بود و هست.

علاوه بر آن، «ایران‌وایر» به معرفی خدمات ایرانیان یهودی و سربازان بهایی که در جنگ ایران و عراق برای دفاع از وطن جان باختند، می‌پردازد. همکاران «ایران‌وایر» قصد دارند به مشارکت سایر اقلیت‌ها در دفاع از ایران بپردازند و در این زمینه از کمک خوانندگان استقبال می‌کنند.

«ایران‌وایر» در سلسله مطالبی، برای نخستین بار روایت زندگی دقیق‌تر ۱۰ زن بهایی را که در سال ۱۳۶۲ اعدام شدند، همراه با مصاحبه با نزدیکان آن‌ها منتشر کرده است.

وبینارها

«ایران‌وایر» با برگزاری چهار وبینار، تلاش کرده است تا اندیشمندان و پیروان ادیان مختلف را گرد هم آوَرَد و به بحث و هم‌اندیشی درباره موضوع‌های مختلف بپردازد. تا کنون پنج موضوع «اعدام و حق حیات»، «برابری جنسیتی از دیدگاه ادیان»، «دین، سیاست و انتخابات»، «اقلیت‌های دینی و تبعیض در مدارس»، «اقلیت‌های دینی و دنیای مجازی» و «حمایت شهروندان از اقلیت‌های دینی» بررسی شده‌اند. این وبینارها با موضوع‌های دیگر ادامه خواهند داشت. اگر مایل به مشارکت در این سلسله بحث‌ها هستید، با ایمیل adyan@iranwire.com تماس بگیرید.

تمرکز بر حقوق اقلیت‌های کمترشناخته‌شده

همکاران «ایران‌وایر» تلاش می‌کنند تا صدای آن دسته از اقلیت‌های دینی و مذهبی را بازتاب دهند که در سال‌های اخیر کمتر به آن‌ها پرداخته شده است. شیعیان اسماعیلی و منداییان جزو این گروه‌ها هستند. متاسفانه در دهه‌های اخیر گروه‌هایی از اقلیت‌ها که قرن‌ها در ایران می‌زیستند، مانند سیک‌ها در بلوچستان، رو به محو شدن رفته‌اند. «ایران‌وایر» تلاش دارد تا در آینده بیشتر به کاهش تنوع ادیان در ایران بپردازد.

تارنمای اطلس اقلیت‌های دینی

شناخت عقاید و باورهای انسان‌هایی که پیرامون ما زندگی می‌کنند و آشنایی با آداب و رسوم تاریخی و سنت‌های آن‌ها تا حد زیادی می‌تواند در گذار جمعی از پدیده نامبارک «دگرستیزی» به سوی انسان‌دوستی و احترام جمعی کمک کند. با این حال، هنوز در عصر اینترنت و پیشرفت خیره‌کننده فناوری اطلاعات، جای خالی منبعی که عقاید صاحبان ادیان و مذاهب، مکان پرستشگاه‌ها، مدارس، آیین‌ها، سنن و رسوم آن‌ها را در یک وبگاه در اختیار خواننده‌های فارسی‌زبان بگذارد، احساس می‌شود.

تارنمای «اطلس اقلیت‌های دینی» که یکی از پروژه‌های «ایران‌وایر» است، تلاش کرده است تا به سهم خود این جای خالی را پر کند. در این تارنما، اطلاعات مربوط به ادیان و مذاهب ایران گردآوری شده‌‌اند و در دسترس قرار دارند. در کنار اطلاعات پایه، اخبار مربوط به مندایی‌ها، یهودیان، یارسان‌ها، مسیحیان، زرتشتی‌ها، بهاییان، درویشان گنابادی و اقلیت‌های دینی و مذهبی دیگر به‌طور مرتب پوشش داده خواهند شد.

یکی از اهدافِ این تارنما، آشنایی خوانندگان با تاریخ و فرهنگ ادیان مختلف در ایران و اطلاع‌رسانی درباره مسایل و مشکلات پیروان آن‌ها است. بنابراین، تلاش شده است تا هم ادیان و هم مذاهبِ زیرشاخه‌ ادیان که در ایران پیروانی دارند، مورد بررسی قرار گیرند.

شما نیز اگر مایل به مشارکت در سایت ادیان ایران هستید، با ایمیل adyan@iranwire.com تماس بگیرید.

اشتراک‌گذاری در شبکه‌های اجتماعی

خبرنامه

با عضویت در خبرنامه از آخرین اطلاعات منتشر شده در سایت آگاه شوید

دیگر خبرها

اخبار

آیدا راستی؛ بازداشت هنرمند بهایی به خاطر پست اینستاگرامی حمایت از اعتراضات

«آیدا راستی قلاتی»، هنرمند جوان بهایی، یکی از بازداشت‌ شدگان هفته‌های اخیر است. او بیش از هشت هفته است که دستگیر و در بند ۲۰۹ زندان «اوین» نگه داشته شده است. از اتهام آیدا هیچ اطلاعی در دست نیست و از حق داشتن وکیل هم محروم بوده است.

اخبار

افزایش فشارهای امنیتی بر مسیحیان وآشوریان برای جلوگیری از شرکت در اعتراضات

خبرگزاری «ایسنا» در گفت‌وگو با «یوناتن بت‌کلیا»، رییس هیات مدیره انجمن آشوریان تهران، به نقل از او نوشت که مقامات اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی به نماینده مسیحیان، اسقف و کشیشان آشوری گفته‌اند با «مدیریت» شهروندان مسیحی و آشوری، از مشارکت آن‌ها در اعتراضات جلوگیری کنند.

درباره ما

در این وبسایت اطلاعات مربوط به ادیان و مذاهب ایران گردآوری شده ودر درسترس شما قرار دارد. با مراجعه به فهرست و گزینه‌های سایت، به این اطلاعات دسترسی پیدا خواهید کرد. 

© Copyright Off-Centre Productions 2021